prov&ek

friesland.sp.nl

Zoeken in Fryslan.sp.nl

Wat doen de Provinciale Staten en de Eerste Kamer?

De taken van de Provinciale Staten liggen vast in de Provinciewet. De provincies houden toezicht op de gemeenten en waterschappen. Daarbij maken de Provinciale Staten streekplannen waarbinnen de bestemmingsplannen van de gemeenten moeten passen. De streekplannen bepalen waar ruimte is voor woningen, waar voor industrie en waar voor recreatie.

De provincies leggen provinciale wegen en fietspaden aan, subsidiëren instellingen op het gebied van welzijn en cultuur, verstrekken of weigeren milieuvergunningen en stellen verordeningen vast over bijvoorbeeld landschap en recreatie. Burgers kunnen bij de Provincie in beroep gaan tegen beslissingen van de gemeenten.

Provinciale Staten
Het aantal leden van de Provinciale Staten is afhankelijk van het inwonersaantal van een provincie. Friesland krijgt bij de komende verkiezingen 43 leden.

Gedeputeerde Staten
De Provinciale Staten kiezen na de verkiezingen de gedeputeerden. De gedeputeerden vormen samen met de Commissaris van de Koningin het college van Gedeputeerde Staten. Dit college is het dagelijks bestuur van de provincie. De vergaderingen van de Gedeputeerde Staten vinden plaats achter gesloten deuren.

Eerste kamer
De Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Statenverkiezingen zijn dus ook belangrijk voor de nationale politiek. De Eerste Kamer telt 75 zetels. Bij deze "getrapte" verkiezingen hebben de Statenleden een gewogen stem. Het gewicht van hun stem hangt af van het aantal inwoners van de provincie die zij vertegenwoordigen. De Eerste Kamer werd in 1815 ingesteld door Koning Willem de Eerste. In het begin vormde de Eerste Kamer een soort bastion rond de koning. Initiatief voorstellen, afkomstig uit de Tweede Kamer (toen nog allerminst democratisch gekozen), die de koning onwelgevallig waren, werden netjes door de Eerste Kamer om de zeep geholpen. De Eerste Kamer leden werden toen ook niet gekozen door de Provinciale Staten zoals nu, maar werden voor het leven door de koning benoemd.

Bij de Grondwetswijziging in 1848 die onze huidige staatsinrichting goeddeels bepaalde, verloor de Eerste Kamer veel aan macht. Zij is echter niet machteloos, zoals bleek toen zij de huurliberalisatiewet van minister Dekker "controversieel" verklaarde en terugstuurde naar de Tweede Kamer.

Reden genoeg om nog even ons geheugen op te frissen door in te gaan op de taken en bevoegdheden van de Eerste Kamer. De Eerste Kamer bekijkt iedere wetstekst, afkomstig uit de Tweede Kamer nogmaals kritisch. Zij kan een wet niet wijzigen, maar alleen goed- of afkeuren. De Eerste Kamer kan wel afdwingen een "novelle" of aanvulling/wijziging op een voorstel in de Tweede Kamer door de minister te laten indienen. De Eerste Kamer kan voorts een parlementaire enquête opstarten. Vanuit de Eerste Kamer kunnen ook schriftelijke (geen mondelinge) vragen aan een minister worden gesteld. Tenslotte kan de Eerste Kamer een minister uitnodigen voor een debat. Daarbij kunnen ook moties worden ingediend.

De Eerste Kamer dient ook het budget van de regering goed te keuren. Dit is een belangrijk dwangmiddel om de regering te laten luisteren naar het parlement. Als laatste: Grondwetswijzigingen dienen te worden goedgekeurd door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Daarna zullen er verkiezingen worden uitgeschreven voor een nieuwe Tweede Kamer.

Ruimtelijke ordening
Tenslotte, eind 2007 verandert de wetgeving op het gebied van de ruimtelijke ordening en het grondbeleid ingrijpend. De goedkeurende taak van de provincie bij gemeentelijke bestemmingsplannen komt onder meer te vervallen, een volkomen nieuw instrumentarium met nieuwe bevoegdheden voor de provincie komt daarvoor in de plaats. Het nieuwe instrumentarium biedt voor de provincie meer mogelijkheid mee te sturen in gebiedsgerichte ontwikkelingen, biedt kansen.