Eigen duurzame energie
We leven in een tijd waarin energieprijzen onder druk staan door oorlogen en geopolitieke spanningen. Nederland is voor een groot deel afhankelijk van energie uit andere landen, en dat maakt ons kwetsbaar. Die afhankelijkheid zien we terug in de portemonnee van inwoners en ondernemers.
Juist daarom is het zo belangrijk dat we meer grip krijgen op onze eigen energievoorziening.
Als we naar de cijfers kijken, zien we dat ongeveer 17,5% van de energiebehoefte is gedekt. Dat is een stap, maar energieneutraliteit is nog ver weg. Het implementatieplan is afgerond, maar het belangrijkste onderdeel – eigen duurzame energieopwek – is niet gerealiseerd en wordt doorgeschoven.
We zien dat plannen vastlopen op netcongestie, ruimtelijke beperkingen en businesscases. En dat is precies het probleem: zolang we afhankelijk blijven van marktpartijen en externe factoren, houden we geen regie.
Daar komt bij dat er geen investeringsruimte is en geen concrete projecten zijn. Ambitie zonder geld blijft papier.
Tegelijk wordt gesproken over participeren in projecten van derden, maar zonder duidelijke kaders voor risico’s, investeringen en rendement. Dan dreigt de provincie vooral mee te betalen, zonder echte zeggenschap.
Voorzitter, als we echt regie willen, moeten we dat op twee manieren doen.
Ten eerste aan de voorkant: door zelf te ontwikkelen. Daarom dienen wij de motie in, en deze wordt medeingediend door de PvdA, voor een provinciaal energieontwikkelbedrijf, zodat we niet alleen faciliteren, maar ook zelf projecten realiseren in opwek, opslag en warmte.
Vanmorgen konden we in Dagblad van het Noorden al lezen dat een paar (thuis)batterijen niet alleen goed zijn voor eigen opslag en verbruik, maar ook al een enorm positieve impact hebben op de congestie van het laagspanningsnet en dit past prima binnen de voorbeeldfunctie die de provincie uit wil dragen.
Ten tweede aan de achterkant: door grip te krijgen op onze eigen energie. Via OVEF kunnen we zorgen dat lokaal opgewekte energie ook lokaal blijft.
Daarom dienen wij ook de motie in, wederom mede ingediend door PvdA, om te onderzoeken hoe OVEF verder kan worden benut en uitgebreid, inclusief een plek voor energiecoöperaties en mogelijk ook inwoners.
Want zonder regie aan zowel de productie- als de afnamekant, blijven we afhankelijk en blijft de energietransitie hangen in goede bedoelingen.
De provincie heeft de besparingsmaatregelen op orde. Dat is goed.
Maar de echte opgave – eigen energieopwek én het vasthouden van die energie in Fryslân – ligt nog open.
Voorzitter, uitstel mag geen afstel worden.